Trang TTĐT Sở Tư pháp Hà Tĩnh

Chi tiết

  • Sự khác nhau giữa giám hộ và đại diện
  • Trong thực tiễn thi hành Luật công chứng, có rất nhiều trường hợp liên quan đến thẩm quyền giám hộ và đại diện. Để hiểu đúng bản chất của hai chế định này tôi xin đưa ra một số quan điểm cũng như chỉ ra những sự khác nhau để có thể áp dụng một cách chính xác.
  • Giám hộ và đại diện là hai chế định được quy định rõ trong Bộ Luật dân sự 2015 ( Mục 4 Chương III về giám hộ và Chương IX về đại diện).

              Về khái niệm:

              Giám hộ là việc cá nhân, pháp nhân được luật quy định, được Ủy ban nhân dân cấp xã cử, được Tòa án chỉ định hoặc người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ lựa chọn người giám hộ cho mình để thực hiện việc chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

    Đại diện là việc cá nhân, pháp nhân nhân danh và vì lợi ích của cá nhân hoặc pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

    Như vậy, về bản chất giám hộ và đại diện là 2 khái niệm hoàn toàn khác nhau, giám hộ là thực hiện việc chăm sóc, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ. Còn đại diện là nhân danh và vì lợi ích hợp pháp của người được đại diện xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

    Người giám hộ có thể đồng thời là đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật. Còn người đại diện chưa chắc đã là người giám hộ.

    Về căn cứ xác lập:

    Đối với giám hộ:Phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về hộ tịch.

    Đối với đại diện: Quyền đại diện được xác lập theo ủy quyền; theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, theo điều lệ của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật.

    Về phạm vi thực hiện:

               * Đối với người giám hộ:

    - Sử dụng tài sản của người được giám hộ để chăm sóc, chi dùng cho những nhu cầu thiết yếu của người được giám hộ;

    - Được thanh toán các chi phí hợp lý cho việc quản lý tài sản của người được giám hộ;

    - Đại diện cho người được giám hộ trong việc xác lập, thực hiện giao dịch dân sự và thực hiện các quyền khác theo quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người được giám hộ.

    * Đối với đại diện:

    Người đại diện chỉ được xác lập, thực hiện giao dịch dân sự trong phạm vi đại diện theo căn cứ sau đây:

    - Quyết định của cơ quan có thẩm quyền;

    - Điều lệ của pháp nhân;

    - Nội dung ủy quyền;

    - Quy định khác của pháp luật.

    Về đối tượng:

    * Người được giám hộ bao gồm:

    - Người chưa thành niên không còn cha, mẹ hoặc không xác định được cha, mẹ;

    - Người chưa thành niên có cha, mẹ nhưng cha, mẹ đều mất năng lực hành vi dân sự; cha, mẹ đều có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; cha, mẹ đều bị hạn chế năng lực hành vi dân sự; cha, mẹ đều bị Tòa án tuyên bố hạn chế quyền đối với con; cha, mẹ đều không có điều kiện chăm sóc, giáo dục con và có yêu cầu người giám hộ;

    - Người mất năng lực hành vi dân sự;

    - Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

    * Trường hợp đại diện

    + Đại diện theo pháp luật của cá nhân

    - Cha, mẹ đối với con chưa thành niên.

    - Người giám hộ đối với người được giám hộ. Người giám hộ của người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi là người đại diện theo pháp luật nếu được Tòa án chỉ định.

    - Người do Tòa án chỉ định trong trường hợp không xác định được người đại diện.

    - Người do Tòa án chỉ định đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.

    + Đại diện theo pháp luật của pháp nhân

    - Người được pháp nhân chỉ định theo điều lệ;

    - Người có thẩm quyền đại diện theo quy định của pháp luật;

    - Người do Tòa án chỉ định trong quá trình tố tụng tại Tòa án.

    + Đại diện theo ủy quyền

    - Cá nhân, pháp nhân có thể ủy quyền cho cá nhân, pháp nhân khác xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

    - Các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân có thể thỏa thuận cử cá nhân, pháp nhân khác đại diện theo ủy quyền xác lập, thực hiện giao dịch dân sự liên quan đến tài sản chung của các thành viên hộ gia đình, tổ hợp tác, tổ chức khác không có tư cách pháp nhân.

    - Người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi có thể là người đại diện theo ủy quyền, trừ trường hợp pháp luật quy định giao dịch dân sự phải do người từ đủ mười tám tuổi trở lên xác lập, thực hiện.

    Về trường hợp chấm dứt:

    * Việc giám hộ chấm dứt trong trường hợp sau đây:

    - Người được giám hộ đã có năng lực hành vi dân sự đầy đủ;

    - Người được giám hộ chết;

    - Cha, mẹ của người được giám hộ là người chưa thành niên đã có đủ điều kiện để thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình;

    - Người được giám hộ được nhận làm con nuôi.

    * Đại diện chấm dứt trong các trường hợp sau:

    + Đại diện theo ủy quyền

    - Theo thỏa thuận;

    - Thời hạn ủy quyền đã hết;

    - Công việc được ủy quyền đã hoàn thành;

    - Người được đại diện hoặc người đại diện đơn phương chấm dứt thực hiện việc ủy quyền;

    - Người được đại diện, người đại diện là cá nhân chết; người được đại diện, người đại diện là pháp nhân chấm dứt tồn tại;

    - Người đại diện không còn đủ điều kiện quy định tại khoản 3 Điều 134 của Bộ luật dân sự;

    - Căn cứ khác làm cho việc đại diện không thể thực hiện được.

    + Đại diện theo pháp luật:

    - Người được đại diện là cá nhân đã thành niên hoặc năng lực hành vi dân sự đã được khôi phục;

    - Người được đại diện là cá nhân chết;

    - Người được đại diện là pháp nhân chấm dứt tồn tại;

    - Căn cứ khác theo quy định của Bộ luật dân sự hoặc luật khác có liên quan.

    Trong hoạt động công chứng thường hay gặp nhất các trường hợp giám hộ hoặc đại diện trong các giao dịch liên quan đến hộ gia đình, thỏa thuận phân chia di sản thừa kế...Hiểu đúng bản chất của hai chế định này giúp cho công chứng viên có thể dễ dàng áp dụng chính xác những trường hợp nào cần người giám hộ, những trường hợp nào cần người đại diện. Qua đó hạn chế, ngăn ngừa các tranh chấp xảy ra, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động công chứng./.

    Trần Thị Trà Giang - Phòng Công chứng số 2