Không chỉ cung cấp thông tin về quyền được TGPL, đối tượng được TGPL và cách thức yêu cầu TGPL, hoạt động truyền thông của Trung tâm từng bước chuyển từ phương thức truyền đạt một chiều sang trao đổi, tương tác và hướng dẫn trực tiếp; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, mạng xã hội và các phương tiện số để người dân có thể tiếp tục tiếp cận thông tin sau mỗi buổi truyền thông.

Thời gian qua, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Hà Tĩnh đã triển khai nhiều hình thức truyền thông TGPL tại cơ sở, kết hợp giữa truyền thông trực tiếp, phát hành tài liệu và cung cấp thông tin trên môi trường mạng.

Trong giai đoạn 2020 - 2025, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức 832 cuộc truyền thông pháp luật tại các thôn, xóm, xã, phường; thực hiện hơn 1.881 vụ việc tư vấn, hướng dẫn pháp luật, tham gia tố tụng và cấp phát miễn phí trên 350.000 tài liệu pháp luật. Trung tâm đồng thời duy trì đường dây nóng, cập nhật thông tin trên Trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp và các kênh thông tin phù hợp để người dân có thể tìm hiểu, liên hệ khi phát sinh nhu cầu.

Bước sang năm 2026, các hình thức truyền thông này tiếp tục được duy trì và mở rộng. Trong 9 tháng đầu năm, Trung tâm đã phối hợp với UBND các xã tổ chức 12 cuộc truyền thông, tập huấn, thu hút hơn 1.700 lượt người tham dự; biên soạn, in ấn và cấp phát miễn phí hơn 16.000 tờ rơi, tờ gấp, tài liệu pháp luật. Nội dung tập trung vào những lĩnh vực thiết thực với đời sống người dân như tư pháp người chưa thành niên, đất đai, dân sự và chính sách an sinh xã hội.

Thông tin về TGPL cũng được tăng cường trên môi trường mạng; Trang thông tin điện tử của Sở Tư pháp duy trì các chuyên mục về hoạt động TGPL, cách thức yêu cầu TGPL, biểu mẫu, hỏi đáp pháp luật, danh sách người thực hiện TGPL và đường dây nóng, tạo thêm một kênh để người dân chủ động tìm hiểu và liên hệ khi có nhu cầu.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, việc cung cấp thông tin theo phương thức truyền thống dù cần thiết nhưng không phải lúc nào cũng tạo được sự chủ động của người tiếp nhận. Một buổi truyền thông có thể cung cấp nhiều thông tin, nhưng nếu người dân chỉ nghe và tiếp nhận một chiều thì khả năng ghi nhớ, nhận diện quyền được TGPL và chủ động đặt câu hỏi khi phát sinh vụ việc còn hạn chế. Từ thực tế đó, Trung tâm từng bước thay đổi cách thức tổ chức truyền thông, lấy sự tham gia của người nghe làm một trong những yếu tố quan trọng của hoạt động truyền thông. Từ “nghe và ghi nhớ” sang “trao đổi và giải đáp”.

Một trong những điểm mới được Trung tâm triển khai trong năm 2026 là tăng cường phương thức tập huấn, truyền thông theo hướng trao đổi hai chiều, đặc biệt trong các lớp tập huấn kiến thức TGPL cho tuyên truyền viên pháp luật, người có uy tín trong cộng đồng và những người làm công tác ở cơ sở. Thay vì chỉ trình bày các quy định pháp luật, báo cáo viên đặt ra các câu hỏi, tình huống gắn với thực tiễn; người tham dự được trực tiếp trao đổi, đưa ra phương án xử lý, sau đó báo cáo viên phân tích, giải đáp và hướng dẫn cách nhận diện, giới thiệu người thuộc diện được TGPL đến cơ quan tiếp nhận.

Cách làm này đã được triển khai tại một số buổi tập huấn ở cơ sở. Tại Hội nghị tập huấn kiến thức pháp luật và kỹ năng thực hiện công tác TGPL cho đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật, người có uy tín trong cộng đồng, báo cáo viên không chỉ phổ biến quy định về TGPL mà còn hướng dẫn kỹ năng phát hiện, giới thiệu các trường hợp thuộc diện được TGPL và trao đổi, giải đáp những tình huống phát sinh trong thực tiễn.

Từ phương thức này, trong năm 2026, Trung tâm đã bước đầu triển khai mô hình truyền thông, tập huấn có phần hỏi - đáp trực tiếp tại 09 địa bàn gồm: Mai Phụ, Lộc Hà, Toàn Lưu, Thạch Hà, Việt Xuyên, Đông Kinh, Hồng Lộc, Kỳ Xuân và Kỳ Khang, với khoảng 1.500 người tham dự. Tại mỗi buổi, Trung tâm chuẩn bị 05 câu hỏi, tình huống liên quan đến TGPL để người tham dự trao đổi, trả lời, tương ứng chuẩn bị 05 phần quà có thông tin của Trung tâm để trao cho người tham gia. Qua cách tổ chức này, hoạt động truyền thông không còn dừng ở việc “nói cho người dân biết” mà hướng đến “trao đổi để người dân hiểu, nhận diện được vấn đề và biết tìm đến đâu khi cần hỗ trợ pháp lý”. Đây cũng là cơ sở để Trung tâm tiếp tục hoàn thiện sáng kiến đổi mới phương thức truyền thông về TGPL trong thời gian tới.

Cùng với đổi mới phương thức truyền thông trực tiếp, Trung tâm tiếp tục duy trì việc cung cấp tài liệu pháp luật và đẩy mạnh truyền thông trên môi trường mạng. Trong năm 2026, Trung tâm đã thực hiện trên 120 tin, bài về hoạt động TGPL, nội dung tuyên truyền, phổ biến pháp luật trên Trang thông tin điện tử và các nền tảng mạng xã hội; phát hành 04 loại tài liệu, tờ gấp, tờ rơi về TGPL. Việc kết hợp nhiều hình thức truyền thông giúp thông tin TGPL không chỉ xuất hiện tại một hội nghị hoặc một buổi tuyên truyền cụ thể mà có thể tiếp tục được người dân tìm kiếm, xem lại và chia sẻ khi có nhu cầu.

Đặc biệt, trước yêu cầu chuyển đổi số và sự thay đổi trong thói quen tiếp nhận thông tin, Trung tâm đang nghiên cứu, triển khai giải pháp sử dụng mã QR trong truyền thông về TGPL. Đây được xác định là một hướng đổi mới quan trọng trong sáng kiến “Đổi mới phương pháp truyền thông về trợ giúp pháp lý trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh theo hướng trao đổi hai chiều và ứng dụng chuyển đổi số, trong đó sử dụng mã QR để nâng cao khả năng tiếp cận thông tin pháp luật”.

Theo đó, mã QR có thể được tích hợp trên tờ rơi, tờ gấp, pano, áp phích, tài liệu tập huấn, các sản phẩm truyền thông hoặc những vật phẩm được sử dụng trong hoạt động truyền thông. Khi quét mã, người dân có thể được dẫn đến kho thông tin đã được Trung tâm chuẩn hóa, gồm các nội dung như: người thuộc diện được TGPL; quyền được TGPL; cách thức yêu cầu TGPL; địa chỉ, số điện thoại liên hệ; biểu mẫu; các câu hỏi thường gặp và những nội dung hướng dẫn pháp luật liên quan. Điểm đáng chú ý là cùng một nội dung pháp luật có thể được thiết kế dưới nhiều hình thức khác nhau như văn bản ngắn, hình ảnh, infographic, âm thanh hoặc video có phụ đề. Cách làm này tạo thêm khả năng tiếp cận đối với người cao tuổi, người gặp khó khăn trong việc đọc tài liệu, người khiếm thính, người khiếm thị và những người có nhu cầu tiếp nhận thông tin bằng phương thức trực quan hoặc nghe.

Việc đổi mới phương thức truyền thông về TGPL không có nghĩa thay thế hoàn toàn các hình thức truyền thống. Tài liệu in, truyền thông trực tiếp, đường dây nóng và các kênh thông tin điện tử vẫn giữ vai trò quan trọng. Vấn đề đặt ra là cần kết hợp linh hoạt các phương thức để thông tin đến đúng đối tượng, đúng nhu cầu và có thể tiếp tục được tiếp cận sau hoạt động truyền thông.

Trong thời gian tới, Trung tâm dự kiến tiếp tục mở rộng phương thức hỏi - đáp, trao đổi hai chiều trong các hoạt động tập huấn, truyền thông; đồng thời từng bước xây dựng, chuẩn hóa nội dung số và mở rộng ứng dụng mã QR trong các sản phẩm truyền thông về TGPL. Các nội dung được lựa chọn sẽ tập trung vào những vấn đề người dân thường gặp và những thông tin thiết yếu để người thuộc diện TGPL có thể tự nhận biết quyền của mình, biết cách yêu cầu và kết nối với người thực hiện TGPL.

Bên cạnh đó, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với UBND cấp xã, các cơ quan tiến hành tố tụng, tổ chức chính trị - xã hội, đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật, người có uy tín và các lực lượng ở cơ sở để đưa thông tin TGPL đến gần người dân hơn. Cùng với việc từng bước thay đổi phương thức truyền thông, cho thấy hoạt động TGPL đang được triển khai theo hướng chủ động hơn trong tiếp cận người dân. Từ một buổi truyền thông trực tiếp, thông tin có thể tiếp tục được duy trì trên môi trường số; từ một câu hỏi tại hội nghị, người tham dự có thể nhận biết và xử lý những tình huống tương tự trong thực tế; từ một mã QR trên tài liệu, người dân có thể tiếp cận nhiều nội dung TGPL mà không bị giới hạn bởi thời gian và địa điểm.

Đó cũng là hướng đi mà Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Hà Tĩnh đang từng bước thực hiện: đổi mới cách truyền thông để người dân không chỉ được biết về trợ giúp pháp lý mà còn hiểu, nhớ và chủ động tiếp cận dịch vụ trợ giúp pháp lý khi quyền và lợi ích hợp pháp của mình cần được bảo vệ.

Ngọc Trâm - TT TGPL